Een sympathiek stel uit Brabant

De reuzen van Oisterwijk, Moergestel en Heukelom

Nederland telt slechts vijftien reuzen. Drie daarvan wonen in de drie Noord-Brabantse dorpen Oisterwijk, Moergestel en Heukelom die samen de gemeente Oisterwijk vormen. Deze reuzen zijn respectievelijk Peer Paorel, Gèèselse Ermelindis en Heukelome Mie. Het sympathieke drietal wordt begeleid door een groep van ruim zestig mensen, onder wie een aantal kinderen. Van deze groep maakt ook een muziekgezelschap deel uit.

De drie reuzen zijn nog jong. In het kader van de millenniumwisseling zijn ze op 31 december 1999 geboren. Maar in zekere zin zijn de reuzen oud: met de drie reuzen is teruggegrepen op een in dit deel van de provincie Noord-Brabant zeer oude traditie. Oisterwijk en buurstad Tilburg kenden vroeger reuzen. Deze zijn met tal van andere tradities verloren gegaan. De herintroductie van reuzen is niets nieuws. Dit gebeurt al jaren en momenteel nog steeds in onder meer Nederland, België, Frankrijk, Spanje en Oostenrijk.

De herintroductie op historische gronden van dit reuzendrietal had een bijzondere reden. In het kader van de zogenaamde gemeentelijke herindeling zijn de drie dorpen met ingang van 1 januari 1997 bij elkaar gevoegd. Heukelom, Moergestel en Oisterwijk gingen vanaf die datum samen verder als één gemeente Oisterwijk. Sommige inwoners van de drie kernen hadden daar moeite mee. Ze vreesden hun eigenheid te verliezen. Tegelijk bestond er een serieuze behoefte aan samenwerking. Uit beide sentimenten is het initiatief tot de reuzen geboren. De drie symboliseren eenheid in verscheidenheid. Ze bieden daarnaast de mogelijkheid tot samenwerking. In beide opzichten is dit unieke project zeer geslaagd te noemen.

Het best komt dat tot uitdrukking in de achtergronden van de drie. De namen en wie ze uitbeelden refereren sterk aan die eigenheid van elk dorp. Oisterwijk is eer zeer oud stadje. Daarom is Peer Paorel een ridderlijke heer van stand. ‘Paorel’ is Brabants voor ‘parel’; onder de toeristische slogan ‘Parel van Brabant’ is Oisterwijk uitgegroeied tot een belangrijke toeristenplaats. De reuzin van Moergestel heet Gèèselse (dialect voor Moergestel) Ermelindis. Ermelindis is een middeleeuwse heilige die sinds het begin van de vijftiende eeuw in Moergestel wordt vereerd. De reuzin is gemodelleerd naar een zeer oud beeld van deze heilige in de kerk. Heukelom is een agrarisch dorp. Vandaar dat Heukelomse Mie de kleding aanheeft van een Brabantse boerin van vóór de Tweede Wereldoorlog. De vrouwennaam Mie is ontleend aan een waardin, een beroemdheid die vele jaren de scepter heeft gezwaaid over het enige café van Heukelom.

De drie reuzen zijn ieder ongeveer 3,5 meter hoog. Ze worden gedragen. Daarvoor is bewust gekozen omdat dit de meest traditionele manier is voor het verplaatsen van reuzen. Bovendien zijn de reuzen hierdoor zeer beweeglijk; er kan zelfs mee gedanst worden. Het binnenwerk is op een al even traditionele manier van wilgentenen vervaardigd door de laatste ‘reuzenvlechter’ van België.

Wanneer de reuzen er op uittrekken, zijn ze in het gezelschap van een groep mensen van ruim zestig personen. De hele groep is verkleed. De kleding is steeds aangepast aan de kleding van de reuzen. In feite zijn er dus drie groepen, die samen één geheel vormen. Een flink aantal leden van deze reuzenentourage bestaat uit het muziekgezelschap FC NOTT. Deze muzikanten maken een heel leuk stukje muziek. Ze zijn er daarnaast op uit om op straat een stuk gezelligheid te scheppen. Zodoende staat de komst van de drie reuzen garant voor een geanimeerd optreden.

Dat is de organisatoren van reuzenoptochten en folkloristische evenementen niet ontgaan. In de korte tijd van het bestaan hebben de reuzen al meer dan vijftien optredens gehad in binnen- en buitenland. Overigens kunnen de reuzen ook worden uitgenodigd zonder het grote gezelschap en zonder muzikanten. Ze komen dan steeds met steeds drie tot vier dragers per reus.

Voor meer informatie over deze reuzen, boekingen en prijsopgave optredens: info@reuzengilde.nl